Bosna kasabı öldü

Bosnalı Sırp general Ratko Mladiç, 1992-1995 yıllarındaki Bosna savaşında işlediği soykırım suçundan müebbet hapis cezasına çarptırıldığı Lahey’deki Birleşmiş Milletler (BM) gözaltı merkezinde hayatını kaybetti.

Belgrad merkezli Informer TV’nin haberine göre, 84 yaşındaki Mladiç, uzun süredir devam eden sağlık sorunları nedeniyle yaşamını yitirdi.

Mladiç, 2017 yılında Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan müebbet hapse mahkûm edilmişti. 2021 yılında mahkemenin kararı temyizde onanmış ve generalin ömür boyu cezaevinde kalması kesinleşmişti.

BİNLERCE İNSANIN ÖLÜMÜNDEN SORUMLUYDU

Mahkeme, Mladiç’in Temmuz 1995’te Birleşmiş Milletler’in koruma altındaki Srebrenitsa bölgesinde 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuğun katledilmesini bizzat yönettiğine hükmetmişti.

Sırp ve Boşnak savaşının askeri yüzü olarak bilinen Mladiç, siyasi kanatta eski Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Miloşeviç ve Bosnalı Sırp lider Radovan Karadziç ile birlikte anılıyordu. Mladiç, 2011’de yakalanmadan önce tam 10 yıl boyunca firari olarak yaşamıştı.

1990’lardaki çatışmalarda Sırp güçlerine komuta eden general, savaşın en kanlı sayfalarından biri olan Srebrenitsa soykırımında başrol oynamıştı. Mayıs ayında mahkeme, Mladiç’in avukatlarının Sırbistan’da tedavi görmek için geçici tahliye talebini reddetmişti.

SIRBİSTAN SERBEST BIRAKILMASINI İSTEMİŞTİ

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, bir hafta önce Lahey Mahkemesi yönetimine Ratko Mladiç’in Sırbistan’da ölmesi için serbest bırakılması talebiyle bir mektup yazdı.

Vucic, Mladiç’in sağlık durumunun ağırlaşmasını gerekçe göstererek, “Bosna Kasabı”nın ülkesine dönmesini talep etmişti. Mahkeme, insanlığa karşı suçlardan hüküm giymiş olması nedeniyle Sırbistan’ın isteğini kabul etmemişti.

MLADİÇ’İN YARGILANMA SÜRECİ

Mladiç, 31 Mayıs 2011’de yargılanmak üzere Lahey’deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (ICTY) teslim edildi, 16 Mayıs 2012’de başlayan davası, 5-15 Aralık 2016 arasında tarafların son sözlerini söylemesiyle sona erdi.

Mladiç’in davası 530 gün sürdü, dava süresince toplam 591 tanık ifadesine başvuruldu, 9 bin 914 kanıt kabul edildi.

Eski Sırp komutan Mladiç hakkındaki ilk iddianame, 25 Haziran 1995’te hazırlandı. İlk kez 14 Kasım 1995’te değiştirilen iddianame, 10 Ekim 2002, 1 Haziran 2011 ve 16 Aralık 2011’de yapılan değişikliklerin ardından son halini aldı.

Mladiç, son iddianamedeki 11 maddede sıralanan suçlardan 22 Kasım 2017’de yargılanarak, müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

‘BOSNA KASABI’NIN SUÇLARI

İddianamedeki 11 maddenin 10’undan suçlu bulunan Mladiç, 1995 yılında Srebrenitsa soykırımının yanı sıra insanlığa karşı suç işlemek (sürgün, yok etme, öldürme, sınır dışı etme ve insanlık dışı eylemler), savaş kanun ve geleneklerini ihlal etmek (öldürme, terör, sivillere karşı hukuka aykırı saldırı ve esir alma) suçlarından ceza aldı.

Mahkeme heyeti, iddianamede yer alan 1992’de Foça, Kljuc, Kotor-Varos, Prijedor, Sanski Most ve Vlasenica şehirlerinde de “soykırım suçu” işlendiği maddesini kabul etmedi.

SREBRENİTSA ANNELERİNDEN MLADİÇ’İN ÖLÜMÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA: “ÇOK ŞÜKÜR GEBERDİĞİNİ GÖRDÜK”

Bosna Hersek’te 1995 Srebrenitsa Soykırımı’nın kurbanlarının anneleri, savaş ve soykırım suçlusu eski Sırp General Ratko Mladiç’in ölümünü, “Çok şükür, geberdiğini gördük” ifadeleriyle değerlendirdi.

Bosna Hersek’te, 1995 yılında Sırp Ordusu’nun gerçekleştirdiği Srebrenitsa Soykırımının yanı sıra Müslümanlara yönelik çok sayıda katliam ve zulmün başlıca sorumlularından biri olan Ratko Mladiç’in ölümü memnuniyetle karşılandı. Srebrenitsa’da iki oğlunu kaybeden Suhra Malic, Dnevni Avaz gazetesine yaptığı açıklamada, “Bunca anneyi evlatsız, oğulsuz ve eşsiz bıraktığı için toprak onu kabul etmesin. Çok şükür geberdiğini gördük” dedi.

Başka bir Srebrenitsa annesi Suhra Sinanovic ise, “Öldüğüne sevindim. Ama keşke en az on yıl daha acı çekseydi. Onun yaşadıkları, 1992-1995 seneleri arasında bizim en sevdiklerimize yaptıklarının yanında çok hafif kalır” diye konuştu. Srebrenitsa’da oğlu, eşi ve 50 akrabasını kaybeden Kada Hotic de, “Yapabileceğim tek yorum, onun çarptırıldığı müebbet hapis cezasını hak etmiş olduğu. Hayatının sonuna kadar hapiste kalmış olması önemli” ifadelerini kullandı.

“ADI, BOSNA HERSEK, AVRUPA VE DÜNYA TARİHİNE KARA HARFLERLE YAZILDI”

Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Becirovic, savaş döneminde ayrılıkçı Sırp güçlerin askeri lideri olan Mladiç’in Srebrenitsa Soykırımı dahil en ağır savaş suçlarından hüküm giymiş biri olarak hatırlanacağını açıkladı. Becirovic, “Savaş suçlusu Ratko Mladiç’in adı, Bosna Hersek, Avrupa ve dünya tarihine kara harflerle yazılmıştır. BM mahkemesi olan Lahey’deki mahkemenin kesinleşmiş kararı, bu savaş suçlusunu hukuken de 20. asrın en acımasız katilleri arasına yerleştirmiştir” diye konuştu.

BOSNA HERSEK SAVUNMA BAKANINDAN “SAVAŞ SUÇLUSU GEBERDİ” PAYLAŞIMI

Bosna Hersek Savunma Bakanı Zukan Helez, sosyal medyada konuya ilişkin olarak yayınladığı paylaşımda, “Savaş suçlusu geberdi” dedi. Açıklamasının devamında Helez, “Ratko Mladiç geberdi. Müebbet hapis cezası almış ve soykırımdan hüküm giymişti. Avrupa’da İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra görülmüş en kötü şöhretli savaş suçlularından biriydi. Arkasında Srebrenitsa, Saraybosna, toplu mezarlar ve yok edilmiş binlerce yaşam bıraktı. Sonu da tam olarak layık olduğu yer olan Lahey oldu ve orada en ağır savaş suçları ve soykırımdan hüküm giydi” diye yazdı. Helez, “Ölümü, af getirmiyor. Toplu mezarları ortadan kaldırmıyor. Öldürülen çocukları geri getirmiyor. Babalar, anneler, erkek ve kız kardeşler geri dönmüyor. Geriye sadece utanç, mahkemenin hükmü ve işlenen suçların kanlı izleri kalıyor” ifadelerini kullandı.

“SONSUZA KADAR CEHENNEMDE YANSIN”

Bosna Hersek Halklar Meclisi üyesi Alija Tabakovic ise, sosyal medyadaki paylaşımında, “Toprak, kemiklerini kabul etmesin. Sonsuza kadar cehennemde yansın. Ey alçak, bilesin ki kurban olmak, katil olmaktan daha iyidir. Bu arada bu, şerefli Sırp halkının bu suçluyu reddetmesi için bir fırsat” diye yazdı.