Cenevre’de İran krizi

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki Moon, 22 Ocak'ta Montrö'de toplanacak olan Suriye gündemli
Cenevre 2 Kongeransı'na İran'ı da davet etti. Bu davet üzerine İran önşartsız kongeransa katılacağını hemen ilan etti.

İran Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili Isna haber ajansına yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin hiç bir şart olmadan konferansa katılımı kabul ettiğini ifade etti.

İran, müttefiki Suriye'ye askeri olarak da destek sağladığı için ülkedeki iç savaşta belirleyici bir rolü olduğunu savunuyor. Ne var ki, Körfez ülkeleri ve Batılı ülkeler İran'ın, Suriye'deki yönetimin değişmesi yönündeki siyasi planlara destek vermediği için konferansa katılımına şüpheyle yaklaşıyor. Zira Suriye'deki yönetim değişikliği 2012 yılında yapılan konferansın bir sonucuydu.

Ban, İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ile uzlaşmaya vardıklarını ve İran'ın da 2012 yılındaki kararı destek vermeyi kabul etmesi üzerine konferansa davet edildiklerini bildirdi. Montrö kentinde başlayacak konferansın hedefi, Suriye'de bir geçiş hükümeti kurulması. Ban ve Zarif'in bu konuda uzlaştıkları bildiriliyor.

İLK TEPKİ MUHALİFLERDEN

Montrö'de başlayacak uluslararası Suriye konulu Cenevre 2 Konferansı'nda, Suriyeli muhaliflerden temsilciler de yer alacak. Suriye'deki en önemli muhalif guruplardan Suriye Ulusal Koalisyonu da konferansa katılacağını bildirmiş ancak daha sonra BM Genel Sekreteri  Ban Ki Moon'un İran'a daveti geri çekmemesi durumunda konferansta yer almayacaklarını açıklamıştı.

ABD'DEN SERT TEPKİ

ABD de, Birleşmiş Milletler'e çağrı yaparak İran'a yaptığı davetten vazgeçmesini istedi. Amerikalı yetkililer ve Batı'nın desteklediği bir kısım Suriyeli muhalif, barış görüşmelerinin, Suriye'de bir geçiş hükümeti kurulması amacını İran'ın desteklemediğini söyleyerek itiraz etti.

Muhalefetteki Ulusal Koalisyon da Suriye'deki Esad rejiminin önde gelen müttefiklerinden İran'ın Cenevre 2 Konferansı'na katılması haalinde kendilerinin çekileceğini açıkladı.

Ulusal Koalisyon daha önce de kurulacak geçiş hükümetine Beşar Esad'ın dahil olmayacağı konusunda garanti verilmediğini söyleyerek görüşmelere katılmayacağını bildirmişti.

İki gün önce kararını değiştiren grup şimdi de yerel saatle 19.00'a kadar, BM tarafından İran'a yapılan davet geri çekilmezse katılmamakla tehdit etti.

Koalisyonun kurmay başkanı sıfatını taşıyan Munzer Akbik İran'ın katılmasının kendilerine verilen sözlere aykırı olduğunu söyledi.

RUSYA'DAN BAN'A DESTEK

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon anlaşmazlığın halli için olağanüstü görüşmeler yapıldığını bildirdi.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise BM genel sekreterinin İran konusundaki kararını destekledi ve İran'ın çağrılmamasının “saygısızca” olacağını söyledi.

Fakat İran ile otuz yıldır resmi diplomatik ilişkilerini kesmiş bulunan ABD İran'ın geçiş hükümeti konusunda taahütte bulunmadan çağırılmaması gerektiğinde ısrar ediyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri Tahran tarafından yapılan açıklamaların Genel Sekreter Ban'a kapalı kapılar arkasında verilen güvenceleri kapsamadığını, bu nedenle davetin geri alınması gerektiğini söylüyorlar.

ABD ve İngiltere İran'a davetin 2012 tarihli Suriye'de geçiş yönetimi anlaşması ya da Cenevre 1 sözleşmesine destek vermesi koşuluyla yapılmasını istiyorlar.